Kierunek:lek. Stwórzmy lek dla Klary i dzieci z FBXO28

English below

Klara urodziła się 17 października 2025 roku. Ciąża była książkowa i nic nie zapowiadało kłopotów. Zaraz po porodzie okazało się jednak, że Klara jest skrajnie wiotka. Pierwszy miesiąc życia spędziła na OIOM-ie, przez półtora miesiąca była karmiona przez sondę. Podstawowe badania wychodziły prawidłowo, więc szukaliśmy dalej.

Odpowiedź przyniosło badanie genetyczne WES. Klara ma mutację de novo, czyli taką, której nie ma nikt w naszej rodzinie, w genie FBXO28. Kiedy pierwszy raz usłyszeliśmy tę nazwę, brzmiała jak spam. Okazało się, że dwie zgubione literki w kodzie genetycznym zmieniły wszystko.

Choroba nazywa się encefalopatią rozwojową i padaczkową typu 100 (DEE100). Na świecie opisano mniej niż dwadzieścioro dzieci z chorobotwórczym wariantem FBXO28. U części z nich oznacza to ciężką niepełnosprawność ruchową i intelektualną, padaczkę trudną do opanowania lekami i bardzo niepewne rokowanie. Nie ma leczenia, które działałoby na przyczynę. Nikt nie wie też dokładnie, co ta mutacja psuje w komórkach nerwowych.

W październiku Klara skończy roczek. Choruje na padaczkę, nadal ma trudności z utrzymaniem głowy, codziennie ćwiczy i jest pod opieką wielu specjalistów. Każdy jej mały postęp bardzo nas cieszy. Rehabilitacja nie usunie jednak przyczyny choroby. Dlatego postanowiliśmy sami rozpocząć badania, na które nikt inny by się nie zdecydował.

Co już zrobiliśmy

W sierpniu 2026 roku założyliśmy FBXO28 Research Foundation (KRS 0001261586). Od tamtej pory:

Zabezpieczyliśmy komórki skóry Klary i Carlotty, drugiej dziewczynki z mutacją w FBXO28, oraz rodziców z obu rodzin. Są gotowe do badań.

Mamy już linię komórek macierzystych (iPSC) z komórek Klary. Z nich można wyhodować neurony, które mają dokładnie tę samą mutację co Klara.

W Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, w laboratorium dr Lidii Wróbel, powstają z tych komórek neurony i kontrola izogeniczna, o których piszemy niżej. Ten etap Instytut finansuje ze swoich środków.

Zbudowaliśmy sieć współpracy z ośrodkami w Polsce i za granicą, m.in. z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym, UCLouvain w Brukseli i Max Delbrück Center w Berlinie, gdzie z komórek pacjentów powstaną organoidy mózgowe, czyli miniaturowe modele tkanki mózgu. Fundacja należy do międzynarodowej sieci Rare Epilepsy Network.

Jesteśmy w kontakcie z kolejnymi rodzinami dzieci z FBXO28 z różnych krajów i prowadzimy dla nich grupę wsparcia.

Od komórki skóry do neuronu

Badamy neurony Klary, choć nikt nie pobiera niczego z jej mózgu. Z komórek skóry powstały indukowane komórki macierzyste (iPSC). Takie komórki można zamienić w niemal każdy rodzaj komórek ciała, także w neurony kory mózgu.

Najważniejszym elementem jest kontrola izogeniczna. W laboratorium dr Lidii Wróbel naukowcy naprawiają metodą edycji genów mutację w części komórek Klary. Powstają dwie linie, identyczne pod każdym względem poza tą jedną mutacją. Jeśli neurony z mutacją zachowują się inaczej niż neurony z naprawioną mutacją, wiemy, że odpowiada za to mutacja, a nie inne cechy genetyczne Klary. To najmocniejszy dowód, jaki da się uzyskać w laboratorium, i najlepsza podstawa do projektowania ASO: dobra cząsteczka powinna sprawić, że neurony z mutacją zaczną działać jak te naprawione.

Tę samą drogę przechodzą komórki Carlotty, dzięki czemu każdy wynik sprawdzimy u dwóch dziewczynek.

Na co zbieramy: lek zaprojektowany dla Klary

Naszym celem jest terapia ASO. To krótkie cząsteczki, które przyczepiają się do RNA, czyli do instrukcji odczytywanej z genu, i zmieniają to, jak komórka z niej korzysta. Na tej samej zasadzie działa jeden z leków stosowanych w Polsce u dzieci z SMA. Różnica polega na tym, że cząsteczkę ASO można zaprojektować pod mutację jednego dziecka. Takie leki dla pojedynczych pacjentów powstają już w USA i w Europie. Według amerykańskiej fundacji n-Lorem, która je opracowuje, przygotowanie jednego leku trwa zwykle półtora do dwóch lat i kosztuje około miliona dolarów. Do tego dochodzą produkcja, podawanie leku i opieka medyczna.

Zaczynamy od Klary, bo jej komórki są najdalej w badaniach. Jak szeroko zadziała ten lek, zależy od wyniku etapu 1. Jeśli okaże się, że różne zmiany w genie FBXO28 psują komórkę w ten sam sposób, jedna cząsteczka może pomóc także Carlotcie i kolejnym dzieciom. Jeśli nie, każde dziecko będzie potrzebowało własnej cząsteczki, ale powstanie ona dużo szybciej, bo mechanizm choroby będzie już zbadany, sposób mierzenia działania leku gotowy, a droga przez laboratoria i urzędy przetarta. Cała droga do pierwszego leku to około 5 000 000 zł. Idziemy nią w trzech etapach.

Etap 1. Co dokładnie psuje mutacja — ok. 220 000 zł

Analizy RNA i białek (transkryptomika i proteomika): 55 000–70 000 zł. Porównamy komórki Klary z komórkami z naprawioną mutacją i z komórkami rodziców. Zobaczymy, które procesy w komórce są zaburzone.

Pomiar pracy neuronów (matryce elektrodowe i obrazowanie wapniowe): ok. 150 000 zł. Sprawdzimy, czy neurony Klary pracują inaczej niż zdrowe i czy tę różnicę da się powtarzalnie zmierzyć. Ten pomiar będzie potem miarą tego, czy ASO działa.

Wynik pokaże, czy mutacja wyłącza białko FBXO28, czy zmienia jego działanie. Od tego zależy, jak zaprojektować ASO: czy wyciszyć uszkodzoną kopię genu, czy wzmocnić działanie zdrowej.

Etap 2. Projekt i testy ASO na neuronach Klary

Specjaliści od ASO zaprojektują wiele cząsteczek dopasowanych do mutacji Klary. Sprawdzimy je na neuronach wyhodowanych z jej komórek i wybierzemy tę, która działa najlepiej.

Etap 3. Bezpieczeństwo, produkcja i podanie leku

Wybrana cząsteczka przejdzie badania bezpieczeństwa wymagane przed podaniem człowiekowi. Potem zostanie wyprodukowana w jakości farmaceutycznej. Po uzyskaniu zgód lekarze podadzą ją Klarze i będą obserwować efekty.

Etapy 2 i 3 to największa część kosztów, łącznie około 4,8 mln zł. Kwotę szacujemy na podstawie podobnych programów prowadzonych dla pojedynczych pacjentów i doprecyzujemy ją, kiedy etap 1 pokaże, jakiego rodzaju ASO potrzebuje Klara.

Równolegle: szukanie wśród leków, które już istnieją

Na to nie czekamy, aż ASO będzie gotowe. Kiedy etap 1 pokaże mierzalną różnicę między neuronami z mutacją a naprawionymi, sprawdzimy na neuronach Klary i Carlotty setki leków już zarejestrowanych i stosowanych u ludzi. Taki lek ma za sobą badania bezpieczeństwa, więc jeśli któryś z nich poprawi pracę tych komórek, lekarze będą mogli rozważyć jego użycie znacznie szybciej niż w przypadku nowej terapii. To może być najszybsza realna pomoc dla dziewczynek.

Badanie przesiewowe kosztuje od ok. 234 000 do 618 000 zł: sama biblioteka leków to ok. 42 000 zł, reszta to wykonanie badania, którego zakres zależy od wyniku etapu 1. O jego sfinansowanie staramy się także w grantach.

Mówimy uczciwie: ASO pasuje do wielu mutacji, ale nie do wszystkich. Jeśli etap 1 pokaże, że dla Klary lepsza będzie inna terapia, na przykład inny rodzaj terapii genowej albo lek, który już jest na rynku, zebrane pieniądze przekażemy na rozwój tej terapii.

Sami też dokładamy do badań. Część z nich opłaciliśmy z własnych pieniędzy i dalej inwestujemy w ten program nasze środki. Staramy się o granty, ale zwykle pokrywają one pojedyncze badania i wymagają wkładu własnego, często połowy kosztów. Na całą drogę do leku, liczoną w milionach złotych, ani nasze pieniądze, ani granty nie wystarczą. Dlatego prosimy Was o pomoc. Wpłaty ze zbiórki mogą też uruchomić nawet drugie tyle z grantu. Jeśli granty pokryją część kosztów, nadwyżkę przeznaczymy na dalsze leczenie Klary i badania dla kolejnych dzieci z FBXO28.

Dlaczego to ma sens

Materiał jest zabezpieczony, linia komórek macierzystych gotowa, a laboratorium już pracuje. Neurony Klary, które powstają w laboratorium, to dokładnie to, na czym projektuje się i testuje ASO. Nie zaczynamy od zera.

To nie jest praca tylko dla jednego dziecka. Pod opieką fundacji jest już Carlotta, druga dziewczynka z mutacją w FBXO28, i badania trwają również na jej komórkach. Każdy wynik sprawdzamy u obu dziewczynek, więc od razu będzie widać, co działa u obu, a co tylko u jednej. Leki spośród już zarejestrowanych, które znajdziemy po drodze, mogą pomóc obu od razu. Wszystkie wyniki udostępnimy naukowcom i innym rodzinom.

Badania nad FBXO28 mogą pomóc także w onkologii. Ten gen wzmacnia działanie białka MYC, jednego z głównych motorów wzrostu nowotworów. W raku piersi wysoki poziom FBXO28 wiąże się z gorszym rokowaniem, a naukowcy łączą ten gen także z rakiem trzustki, jajnika i wątroby oraz z glejakiem. Każda nowa wiedza o tym, jak FBXO28 działa w komórce, przyda się więc również badaczom nowotworów.

Jak rozliczamy pieniądze

Zbiórkę prowadzi FBXO28 Research Foundation, fundacja wpisana do KRS pod numerem 0001261586, której organem nadzoru jest Minister Zdrowia. Fundację założyliśmy jako rodzice Klary, ale działa ona dla wszystkich dzieci z FBXO28, na tych samych zasadach dla każdego. Wpłaty trafiają na konto fundacji i płacimy nimi faktury laboratoriów oraz wykonawców badań. Postępy i wydatki będziemy pokazywać w aktualizacjach tej zbiórki i na profilach Kierunek: lek na Facebooku i Instagramie.

Kierunek: lek

Imię Klara znaczy „jasna”. Dla nas Klara jest jak światło latarni, które w ciemności pokazuje kierunek. Tym kierunkiem jest lek. Nie wiemy, jak daleko uda nam się dojść, ale wiemy, że musimy spróbować.

Dziękujemy za każdą wpłatę i każde udostępnienie.

Aleksandra i Sergiusz, rodzice Klary

fbxo28.org · [email protected]

Set course for a cure. A medicine for Klara and children with FBXO28

Goal: PLN 5,000,000

Klara was born on 17 October 2025. The pregnancy was textbook and nothing suggested trouble. Right after birth it turned out that Klara was extremely floppy. She spent her first month of life in intensive care and was tube-fed for six weeks. All standard tests came back normal, so we kept looking.

The answer came from genetic testing (WES). Klara has a de novo mutation, one that nobody else in our family carries, in the FBXO28 gene. The first time we heard that name, it sounded like spam. Two missing letters in the genetic code changed everything.

The condition is called developmental and epileptic encephalopathy type 100 (DEE100). Fewer than twenty childrenwith a disease-causing FBXO28 variant have been described worldwide. For some of them it means severe physical and intellectual disability, epilepsy that is hard to control with medication, and a very uncertain prognosis. There is no treatment that addresses the cause. Nobody knows exactly what this mutation breaks inside nerve cells.

Klara turns one in October. She has epilepsy, still struggles to hold her head up, exercises every day and is under the care of many specialists. Every small step forward means a great deal to us. Rehabilitation will not remove the cause of the disease, however. That is why we decided to start the research ourselves, research that nobody else was going to fund.

✅ What we have done so far

In August 2026 we founded the FBXO28 Research Foundation (Polish register no. KRS 0001261586). Since then:

We secured skin cells from Klara and from Carlotta, a second girl with an FBXO28 mutation, and from the parents in both families. They are ready for research.

We have an induced pluripotent stem cell line (iPSC) made from Klara's cells. Neurons carrying exactly her mutation can be grown from them.

At the International Institute of Molecular and Cell Biology in Warsaw, in Dr Lidia Wróbel's laboratory, neurons and an isogenic control are being made from these cells (more on this below). The Institute funds this stage from its own resources.

We built a network of collaborations in Poland and abroad, including the Medical University of Warsaw, UCLouvain in Brussels and the Max Delbrück Center in Berlin, where brain organoids, miniature models of brain tissue, will be grown from patient cells. The Foundation is a member of the Rare Epilepsy Network.

We are in contact with other families of children with FBXO28 from several countries and run a support group for them.

🔬 From a skin cell to a neuron

We study Klara's neurons, although nothing is taken from her brain. Induced pluripotent stem cells (iPSC) were made from her skin cells. Such cells can be turned into almost any cell type in the body, including neurons of the cerebral cortex.

The key element is the isogenic control. In Dr Wróbel's laboratory, scientists use gene editing to repair the mutation in some of Klara's cells. This creates two lines that are identical in every respect except that one mutation. If neurons with the mutation behave differently from neurons with the repaired one, we know the mutation is responsible, not some other feature of Klara's genome. This is the strongest evidence obtainable in a laboratory, and the best possible basis for designing an ASO: a good molecule should make the mutant neurons work like the corrected ones.

Carlotta's cells are going through the same process, so every result will be checked in two girls.

🧬 What we are raising money for: a medicine designed for Klara

Our goal is ASO therapy. These are short molecules that bind to RNA, the instruction read from a gene, and change how the cell uses it. One of the medicines given to children with SMA in Poland works on the same principle. The difference is that an ASO molecule can be designed for one child's mutation. Medicines like this are already being made for individual patients in the United States and in Europe. According to the American n-Lorem Foundation, which develops them, preparing a single medicine usually takes one and a half to two years and costs about one million dollars. Manufacturing, administration and medical care come on top of that.

We start with Klara because her cells are furthest along. How broadly this medicine will work depends on the outcome of stage 1. If it turns out that different changes in the FBXO28 gene damage the cell in the same way, one molecule may also help Carlotta and other children. If not, each child will need their own molecule, but it will be created much faster, because the mechanism of the disease will already be understood, the way of measuring the effect will be ready, and the path through laboratories and regulators will be cleared. The whole road to the first medicine costs about PLN 5,000,000. We are taking it in three stages.

Stage 1. What exactly the mutation breaks — about PLN 220,000

RNA and protein analyses (transcriptomics and proteomics): PLN 55,000–70,000. We will compare Klara's cells with the corrected cells and with her parents' cells, and see which processes in the cell are disturbed.

Measuring how the neurons work (multi-electrode arrays and calcium imaging): about PLN 150,000. We will check whether Klara's neurons work differently from healthy ones and whether that difference can be measured reproducibly. This measurement will later be the test of whether the ASO works.

The result will show whether the mutation switches the FBXO28 protein off or changes how it works. That determines how to design the ASO: whether to silence the damaged copy of the gene or strengthen the healthy one.

Stage 2. Designing and testing the ASO on Klara's neurons

ASO specialists will design many molecules matched to Klara's mutation. We will test them on neurons grown from her cells and select the one that works best.

Stage 3. Safety, manufacturing and administration

The selected molecule will undergo the safety studies required before it can be given to a person. It will then be manufactured to pharmaceutical standard. Once the approvals are in place, doctors will give it to Klara and monitor the effects.

Stages 2 and 3 are the largest part of the cost, about PLN 4.8 million in total. We base this estimate on similar programmes run for individual patients and will refine it once stage 1 shows what kind of ASO Klara needs.

In parallel: searching among medicines that already exist

We are not waiting for the ASO to be ready. Once stage 1 shows a measurable difference between mutant and corrected neurons, we will test hundreds of already approved medicines on Klara's and Carlotta's neurons. Such a medicine has safety studies behind it, so if one of them improves how these cells work, doctors will be able to consider using it far sooner than a new therapy. This may be the fastest real help for the girls.

The screening costs between about PLN 234,000 and 618,000: the compound library alone is about PLN 42,000, and the rest is the screen itself, whose scope depends on the outcome of stage 1. We are also applying for grants to cover it.

We want to be honest: ASO therapy suits many mutations, but not all of them. If stage 1 shows that a different treatment would be better for Klara, for example another form of gene therapy or a medicine already on the market, we will direct the money raised to developing that treatment instead.

We are also contributing ourselves. We paid for part of the research from our own money and continue to invest our own resources in this programme. We apply for grants, but they usually cover single studies and require matching funds, often half of the cost. Neither our money nor grants will cover the whole road to a medicine, which is counted in millions. That is why we are asking for your help. Money raised here can also unlock as much again from a grant. If grants cover part of the cost, we will use the surplus for Klara's further treatment and for research for other children with FBXO28.

💡 Why this makes sense

The material is secured, the stem cell line is ready and the laboratory is already working. Klara's neurons, now being grown in the laboratory, are exactly what an ASO is designed and tested on. We are not starting from nothing.

This is not work for one child only. Carlotta, a second girl with an FBXO28 mutation, is already under the Foundation's care and research is running on her cells as well. Every result is checked in both girls, so it will be clear at once what works in both and what works in only one. Approved medicines found along the way may help both of them immediately. We will share all results with scientists and with other families.

Research on FBXO28 may also help in oncology. This gene strengthens the action of the MYC protein, one of the main drivers of tumour growth. In breast cancer, high levels of FBXO28 are linked to worse outcomes, and researchers also connect this gene to pancreatic, ovarian and liver cancer and to glioblastoma. Every new insight into how FBXO28 works inside a cell will therefore be useful to cancer researchers as well.

🧾 How we account for the money

The fundraiser is run by the FBXO28 Research Foundation, registered in the Polish National Court Register under KRS 0001261586 and supervised by the Minister of Health. We founded it as Klara's parents, but it works for all children with FBXO28, on the same terms for each of them. Donations go to the Foundation's account and pay the invoices of laboratories and research providers. We will report progress and spending in updates to this fundraiser and on the Kierunek: lek profiles on Facebook and Instagram.

🔦 Set course for a cure

The name Klara means “bright”. For us Klara is like the light of a lighthouse that shows the direction in the dark. That direction is a medicine. We do not know how far we will get, but we know we have to try.

Thank you for every donation and every share.

Aleksandra and Sergiusz, Klara's parents

fbxo28.org · [email protected]